Historia kina w Zambrowie

     Jeszcze nie tak dawno byłem przekonany, że udało się już ustalić nazwę kina w rejonie ulic Sadowej i Podedwornego w okresie międzywojennym.

Nowe informacje jednak zasiały pewne wątpliwości. Pierwsza z informacji mówiła, że kino "Słońce" powstało w kasynie podoficerskim. Okazuje się, że to tylko część prawdy. Co jest pewne a co jeszcze wymaga wyjaśnienia?

Pierwsze kino w roku 1928 w kasynie podoficerskim

     Prawdą jest, że kino swoje początki miało w kasynie podoficerskim. Inicjatorem utworzenia tej placówki był dowódca 71 pułku piechoty. Kino rozpoczęło działalność we wrześniu 1928 roku. Kino miało dwa zadania. Wyświetlano filmy szkoleniowe, z zakresu taktyki wojennej oraz filmy naukowe i rozrywkowe. Bardzo szybko okazało się, że kasyno jest zdecydowanie za ciasne i staraniem dowództwa rozpoczęto budowę nowego obiektu. W trybie wręcz ekspresowym, na specjalnie wydzielonym terenie powstał nowy obiekt kulturalny garnizonu. Powstał on "tuż przy boisku sportowem - z frontem i wejściem od szosy - ulicy głównej".

Nowe "Kino 71 pp" oddane do użytku we wrześniu 1929

     Prace zostały ukończone we wrześniu 1929 roku, w rocznicę pierwszej projekcji. "Zbudowana specjalnie scena i garderoby dają możność urządzenia również i występów scenicznych, a ruchomy ekran ułatwia zmianę charakteru przedstawienia w każdej chwili".

Sala miała 436 miejsc i elektryczną wentylację. Filmy "rozrywkowe" wyświetlane były przy akompaniamencie specjalnie dobranej orkiestry smyczkowej. Kino wyposażono w najnowszy sprzęt marki Ernemann. Wyposażenie kosztowało 20.000 zł i plasowało się w czołówce pod względem nowoczesności.

Warto zwrócić uwagę, że stare i nowe kino były prawie identyczne pod względem architektonicznym. Różniły się tylko wielkością i oczywiście wyposażeniem. Oba obiekty nosiły nazwę "Dom Żołnierza" Nowy obiekt miał dodatkowo poniżej, nad drzwiami, szyld "Kino 71 pp".

Fragment schematu układu ulic Zambrowa sprzed 1939 roku. 

     Poza kinem 71 pułku piechoty, było w Zambrowie jeszcze kino, które było zlokalizowane dokładnie przy ulicy Sadowej, za budynkami dzisiejszej Straży Pożarnej. Wcześniej wydawało się, że jego lokalizacja była nieco dalej w kierunku północnym. Dokłada analiza przedwojennych map, pozwala z pewnością umiejscowić to kino właśnie w tym miejscu. Niestety nie udało się jak na razie ustalić jego nazwy.

Można przyjąć dwie hipotezy dotyczące tego obiektu. Kino nazywało się "Słońce" i było wybudowane na podstawie planów kina garnizonowego. Skoro pierwsze kino wybudowano prawie identyczne z kasynem podoficerskim, to może i to również? Nadano mu nazwę "Słońce" zgodnie z panującą modą.

Warto wspomnieć, że w tamtym czasie kin o takiej nazwie było w Polsce bardzo dużo. Wyglądało to jak "sieciówka" :) "Słońce" posiadała Łomża, Poznań, Łódź, Koło, Środa, Gostyń, Września, Żyrardów Wąbrzeźno i wiele innych.

Niestety na żadnym z dostępnych afiszy nie podaje się adresu zambrowskiego kina zakładając, zresztą słusznie, że wszyscy wiedzą gdzie się znajdowało.

Druga hipoteza, że kino Dom Żołnierza zmieniło swoją nazwę na "Słońce" i pozostaje nadal szukać nazwy kina przy ul. Sadowej.

Na zdjęciu obok, wygląd kina "Słońce" od frontu.

Za ile do kina? :)

Fragment plakatu z roku 1938

Tak jak obiecałem w poprzednim poście, zobaczmy ile kosztowała kultura przed wojną. Był 13 grudnia 1938. Kino Słońce, pełna nazwa Kino-teatr "Słońce", działało pełną parą. Występy, akademie, filmy. Ile trzeba zapłacić np za obejrzenie widowiska artystycznego "Tańce Narodowe"? Występują zespoły dziecięce a w programie ludowe tańce polskie, tańce salonowe, tańce plastyczne oraz inne tańce charakterystyczne.

Dwa spektakle o godz. 13.00 i 19.00

Ceny "miejsc" 1 zł 70 gr i 50 gr. Dla p. podchorążych 30 gr. dla młodzieży szkolnej i strzelców 10 gr.

Czego jeszcze można było się dowiedzieć przeglądając stare dokumenty? Że muzykę zapewniała orkiestra pułkowa. Prawdopodobnie była to orkiestra 71 pp. Również tego, że "czysty dochód przeznacza się na zakup pomocy naukowych".

Zambrowskie kina

Fragment planu centrum Zambrowa sporządzone przed II WŚ

Wiele osób zainteresowanych historią swojej rodziny, przeszukuje archiwa. Czasami, poza informacjami o nazwiskach miejscach urodzenia, można natrafić na zapomnianą historię swojej miejscowości.

W moim rodzinnym mieście, teraz na filmy lub do kina :) chodzi się do Sali Widowiskowo Kinowej. Kiedyś do kina Kosmos. Niektórzy pamiętają lub słyszeli od rodziny o kinie w tzw Beczce, czy kinie objazdowym, które wyświetlało filmy na bloku koszarowym przy Al. Wojska Polskiego 41, na ścianie pomalowanej na biało. Niestety nikt nie potrafił mi wskazać miejsca i nazwy kina, które działało do wojny w rejonie ulic Sadowej i Ciecierskiej (obecnie Podedwornego). Pierwsze informacje pochodziły od mojej mamy, która opowiadała, jak to już po wojnie dziadek z babcią chodzili na potańcówki do tancbudy zwanej Szopą. Pomyślałem, że takie miejsce mogło być kiedyś kinem :) i było jak widać na schemacie. :). Ale to następnym razem.

Orientacyjna lokalizacja kina "Słońce" naniesiona
na mapę Geoportalu

Pozostało tylko dowiedzieć się, jak się nazywało. Trochę wody w rzece upłynęło i w końcu udało się. Było to kino Słońce. Poza seansami filmowymi, można było np. uczestniczyć w pokazie „Tańców Narodowych”. W programie tańce ludowe, salonowe, plastyczne i inne tańce charakterystyczne. Wszystko w wykonaniu zespołów dziecięcych. Niezwykle ciekawy był cennik za wstęp

Miasto Zambrów ma niezwykle bogatą historię. Niestety nie widać należytego zainteresowania odpowiednich „czynników”. Szkoda, bo jeżeli nie dba się o historię, to może mobilizująca byłaby chęć zapełnienia samorządowej kasy? :) Zabytki, pamiątki ciekawe miejsca, to turyści a turyści to pieniądze.